Nếu trong cả bài này anh chị chỉ nhớ được một thứ, hãy nhớ bốn chữ: F – A – S – T.
Bốn chữ đơn giản này có thể giúp anh chị nhận ra một người đang đột quỵ chỉ trong một phút — và một phút đó nhiều khi là ranh giới giữa hồi phục và tàn phế, giữa sống và mất.
Tôi đã chứng kiến quá nhiều ca đến viện trễ chỉ vì người nhà “tưởng ngủ một lát sẽ khỏe”. Đừng để điều đó xảy ra với gia đình mình.
F.A.S.T là gì?
Đây là cách kiểm tra nhanh khi nghi ngờ ai đó bị đột quỵ. Mỗi chữ là một động tác:
F — Face (Khuôn mặt)
Bảo người đó cười. Quan sát: miệng có bị méo, lệch một bên không? Một bên mặt có xệ xuống không?
A — Arm (Cánh tay)
Bảo người đó giơ cả hai tay lên ngang vai. Quan sát: có một bên tay rơi xuống, yếu hơn, không giữ được không?
S — Speech (Lời nói)
Bảo người đó nói một câu đơn giản (ví dụ: “Hôm nay trời nắng”). Quan sát: giọng có líu, ngọng, nói khó hiểu không?
T — Time (Thời gian)
Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên: gọi cấp cứu 115 NGAY, ghi nhớ giờ bắt đầu triệu chứng, và đưa đến bệnh viện càng nhanh càng tốt.
💡 Mẹo nhớ tiếng Việt: “Méo cười – Xuôi tay – Đớ lời – Tức thời gọi cấp cứu.”
Vì sao “Time” là chữ quan trọng nhất?
Vì “thời gian là não”. Với đột quỵ nhồi máu não, có một khung “giờ vàng” mà nếu được can thiệp kịp, bác sĩ có thể khơi thông mạch máu và cứu phần não chưa chết. Qua khung giờ đó, cơ hội giảm đi rất nhanh.
Đó là lý do ghi nhớ giờ khởi phát triệu chứng lại quan trọng — bác sĩ cần con số đó để quyết định cách điều trị. (Tôi viết riêng trong bài “Giờ vàng” cấp cứu đột quỵ.)
Khi gọi cấp cứu, làm gì trong lúc chờ?
- Để người bệnh nằm nghiêng an toàn, nới lỏng quần áo, giữ thông thoáng.
- KHÔNG cho ăn, uống bất cứ thứ gì (dễ sặc vào phổi).
- KHÔNG tự ý cho uống thuốc, không cạo gió, không chích máu đầu ngón tay, không “nặn”, không cho uống “an cung”.
- Ghi giờ xuất hiện triệu chứng, mang theo toa thuốc đang dùng (nếu có).
- Giữ bình tĩnh, trấn an người bệnh.
Những việc “dân gian” như chích máu mười đầu ngón tay tốn thời gian quý giá mà không có tác dụng — thậm chí làm trễ giờ vàng. (Chi tiết ở bài Sơ cứu đúng cách + 4 sai lầm.)
Hãy dạy F.A.S.T cho cả nhà
Đột quỵ thường xảy ra ở nhà, trước mặt người thân. Người phát hiện đầu tiên hiếm khi là bác sĩ — mà là vợ, chồng, con cháu. Vì vậy, người cần biết F.A.S.T nhất chính là gia đình anh chị.
Hãy chia sẻ bốn chữ này cho cha mẹ, con cái. Dán lên tủ lạnh cũng được. Một ngày nào đó, nó có thể cứu chính người mình thương.
📘 Nhận miễn phí cẩm nang phòng đột quỵ
👉 Tải miễn phí ebook “7 Nguyên Nhân Âm Thầm Gây Đột Quỵ” — biết cách nhận biết và phòng tránh để không bao giờ phải dùng tới F.A.S.T.
Câu hỏi thường gặp
F.A.S.T viết tắt của gì?
Face (mặt méo), Arm (tay yếu), Speech (nói khó), Time (gọi cấp cứu ngay). Bốn dấu hiệu nhận biết đột quỵ nhanh.
Chỉ có một dấu hiệu thì có cần đi viện không?
Có. Chỉ cần MỘT trong các dấu hiệu xuất hiện đột ngột là phải gọi cấp cứu, không chờ đủ cả ba.
Số cấp cứu ở Việt Nam là bao nhiêu?
- Hãy lưu sẵn và gọi ngay khi nghi ngờ đột quỵ.
Tác giả: BS Phan Hồng Sơn — Bác sĩ chuyên khoa Tim mạch, 15 năm kinh nghiệm, từng công tác tại Bệnh viện Đa khoa Tân An, Long An. Bài viết cung cấp kiến thức, không thay thế thăm khám.
Leave a Reply